Η τεχνητή νοημοσύνη αναγνωρίζει τα συναισθήματά μας καλύτερα και από άνθρωπο
Τα μοντέλα AI πέτυχαν 81% σε τεστ συναισθηματικής νοημοσύνης, ξεπερνώντας τους ανθρώπους κατά 25 μονάδες.
Σε νέα μελέτη που δημοσιεύεται στο περιοδικό Communications Psychology δείχνει ότι σε ορισμένα τεστ συναισθηματικής νοημοσύνης, τα πιο εξελιγμένα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, όπως το ChatGPT και άλλα, είχαν καλύτερες επιδόσεις από τους ανθρώπους. Αυτό δε σημαίνει πως οι μηχανές απέκτησαν ξαφνικά ενσυναίσθηση, αλλά δείχνει ότι μπορούν να αναγνωρίζουν συναισθηματικά μοτίβα και να επιλέγουν κατάλληλες αντιδράσεις με μεγαλύτερη ακρίβεια απ’ ό,τι εμείς, τουλάχιστον σε συγκεκριμένα περιβάλλοντα.
Τα τεστ που αποκαλύπτουν την υπεροχή της AI στη συναισθηματική αναγνώριση
Όπως διαβάζουμε στο Live Science, oι ερευνητές από τα Πανεπιστήμια της Γενεύης και της Βέρνης εφάρμοσαν σε ανθρώπους και μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης πέντε τεστ συναισθηματικής νοημοσύνης. Τα τεστ αυτά περιλάμβαναν υποθετικά σενάρια και ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής που ζητούσαν από τους συμμετέχοντες να αναγνωρίσουν ή να διαχειριστούν συναισθηματικές καταστάσεις. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης έδωσαν «σωστές» απαντήσεις στο 81% των περιπτώσεων, έναντι 56% των ανθρώπινων συμμετεχόντων. Οι απαντήσεις θεωρήθηκαν σωστές με βάση την κρίση ειδικών στην ψυχολογία.
Επιπλέον, η μελέτη διαπίστωσε ότι τα ίδια τα μοντέλα μπορούσαν να δημιουργούν νέες ερωτήσεις για τα τεστ, χωρίς απλώς να αναδιατυπώνουν τις παλιές. Οι αξιολογητές διαπίστωσαν ότι αυτές οι ερωτήσεις ήταν εξίσου δύσκολες και αξιόπιστες, κάτι που υποδηλώνει πως η τεχνητή νοημοσύνη δεν περιορίζεται μόνο στην απομνημόνευση, αλλά μπορεί να συμβάλει ενεργά στη δημιουργία εργαλείων αξιολόγησης συναισθηματικής νοημοσύνης.
Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τα τεστ που χρησιμοποιήθηκαν είναι εργαστηριακά, βασίζονται σε πολλαπλές επιλογές και δεν αντικατοπτρίζουν πλήρως την πολυπλοκότητα των συναισθημάτων στην καθημερινότητα. Στην πραγματική ζωή, τα συναισθήματα εκφράζονται με τρόπο ακατέργαστο, συχνά μπερδεμένο και επηρεασμένο από το περιβάλλον, την κουλτούρα και τις περιστάσεις. Κανένα τεστ δεν μπορεί να αποτυπώσει πλήρως αυτό το πλαίσιο.
Γιατί η βαθιά κατανόηση συναισθημάτων δεν είναι το ίδιο με την αναγνώριση μοτίβων
Ορισμένοι ειδικοί επισημαίνουν ότι η επιτυχία των μοντέλων AI στα συγκεκριμένα τεστ πιθανόν να οφείλεται στην ικανότητά τους να εντοπίζουν επαναλαμβανόμενα πρότυπα στις λέξεις και στις φράσεις που συνδέονται με συναισθήματα. Με άλλα λόγια, η AI εντοπίζει τι «ταιριάζει στατιστικά» ως απάντηση, όχι απαραίτητα τι νιώθει πραγματικά κάποιος. Το ότι ένα μοντέλο μπορεί να επιλέξει την πιο «ορθή» αντίδραση δεν σημαίνει ότι κατανοεί βαθιά την ανθρώπινη ψυχή.
Ένας άλλος παράγοντας που αναδείχθηκε από τους ειδικούς είναι η διαφορά ανάμεσα στην ψυχρή αναγνώριση συναισθημάτων και στην πραγματική ενσυναίσθηση. Η τεχνητή νοημοσύνη ενδέχεται να τα πηγαίνει περίφημα σε στατικές φωτογραφίες ή σε προκαθορισμένες περιγραφές, όμως σε συνθήκες υψηλής μεταβλητότητας, όπως συμβαίνει στην ανθρώπινη επικοινωνία, η απόδοσή της συχνά μειώνεται. Ακόμα και μικρές αλλαγές, όπως ο φωτισμός σε μια εικόνα ή η προέλευση ενός κειμένου, μπορούν να ρίξουν κατακόρυφα την ακρίβειά της.
Παρά τις επιφυλάξεις, υπάρχουν παραδείγματα όπου η τεχνητή νοημοσύνη φαίνεται να προσφέρει πραγματικά υποστήριξη. Ένα εντυπωσιακό παράδειγμα είναι η χρήση ενός AI βοηθού σε χιλιάδες οδηγούς φορτηγών στη Βραζιλία. Ο βοηθός αυτός, με τη χρήση φωνής, κειμένου και εικόνων μέσω WhatsApp, μπορεί να αναγνωρίζει συναισθήματα όπως το άγχος, τη λύπη ή τον θυμό, με ακρίβεια 80% – ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από αυτό των ανθρώπινων συντονιστών.
Όταν η τεχνολογία προσφέρει πραγματική υποστήριξη
Σε ένα συγκλονιστικό περιστατικό, όταν ένας οδηγός έστειλε ένα ηχητικό μήνυμα λίγων δευτερολέπτων μετά από ένα θανατηφόρο δυστύχημα συναδέλφου του, ο AI βοηθός αντέδρασε άμεσα με συλλυπητήριο μήνυμα, παρείχε ψυχολογική υποστήριξη και ειδοποίησε αυτόματα τους υπεύθυνους. Αν και τέτοιες αντιδράσεις βασίζονται στην ανάλυση μοτίβων και όχι σε βαθιά κατανόηση, το αποτέλεσμα παραμένει εντυπωσιακό: έγκαιρη και κατάλληλη παρέμβαση.
Το ερώτημα δεν είναι αν η τεχνητή νοημοσύνη αισθάνεται, αλλά αν μπορεί να εντοπίζει σημάδια συναισθημάτων και να βοηθά στη διαχείρισή τους. Και φαίνεται πως, σε ένα οργανωμένο πλαίσιο, αυτό το κάνει ήδη καλύτερα από τους ανθρώπους. Η ανθρώπινη επικοινωνία δεν υποκαθίσταται από την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά η τελευταία μπορεί να λειτουργεί ως χρήσιμο εργαλείο διαχείρισης κρίσεων.
